“Wie vandaag op school vreedzaam en respectvol leert samenwerken geniet een enorme voorsprong in het leven van morgen.”

12 juni 2026 – ‘Wie vandaag op school vreedzaam en respectvol leert samenwerken, geniet een enorme voorsprong in het leven van morgen. Deze uitspraak komt van Alaeddine Touhami, directeur-bestuurder van School van Vrede ‘De Cirkel’ in Almere. Touhami is één van de mensen die aan de wieg stonden van het Huis van Vrede in Almere dat in mei van dit jaar het 10-jarig jubileum vierde. Een diepgevoelde wens om ook een school te stichten waar vredesonderwijs volledig geïntegreerd is in het curriculum, leidde in 2022 tot basisschool ‘De Cirkel’ waarvan het aantal leerlingen gestaag groeit.

Alaeddine, je was al (mede)initiator en drijvende kracht achter het Huis van Vrede in Almere dat inmiddels 10 jaar bestaat. Waarom moest er ook een School van Vrede komen?
We zochten naar een nieuwe pedagogiek die nog niet echt bestond. Een pedagogiek die het formele onderwijs verrijkt met vredesonderwijs. Maar dan niet eens af en toe een les of een project over dit thema, maar structureel verweven met de praktijk van alledag. Vrede is een cultuur en een cultuur leer je aan, ook op school. In dit vredesonderwijs onderscheiden we drie lagen die ons lesaanbod kleuren: vrede in jezelf, vrede met je medemens en vrede met de natuur.

Welke populatie bezoekt jullie school en waarom schrijven ouders hun kinderen nou juist bij jullie in?
We zijn een zeer diverse school, we hebben kinderen met verschillende levensbeschouwelijke achtergronden, moslim, christen, hindoe, niet-religieus. Hun ouders zijn afkomstig uit allerlei leefgemeenschappen: westers, aziatisch, afrikaans, zuid-amerikaans.
Bij al die verschillen zie je dat ouders in eerste instantie vooral naar dezelfde dingen kijken, te weten: is dit een veilige school met een fijne sfeer en wordt er hier goed onderwijs gegeven?

In dit vredesonderwijs onderscheiden we drie lagen die ons lesaanbod kleuren: vrede in jezelf, vrede met je medemens en vrede met de natuur.

Sommige ouders waren helemaal niet zo op zoek naar een school met een speciaal concept zoals dat van ons. Maar gaandeweg zijn ze dat steeds meer gaan waarderen en koesteren; de rust in de school, de warmte en onderlinge verbondenheid èn de grote aandacht voor natuuractiviteiten met de kinderen. Bovendien nodigen we ouders uit om regelmatig deel te nemen aan onze cirkels zoals we die ook in de klas hanteren. Dan wisselen we informatie en gedachten met elkaar uit en kan er van alles worden besproken. We merken dat dat de gemeenschapszin positief beïnvloed. En we zien dat ouders hierdoor meer vertrouwen krijgen, in zichzelf en in de toekomst van hun kinderen.

Hoe ziet jullie onderwijs er concreet uit, wat gebeurt er zoal?
We zorgen er natuurlijk voor dat ieder kind het onderwijs krijgt dat voldoet aan de normen zoals die vanuit de overheid zijn geformuleerd. Daarbij zijn we creatief. Ik vertelde al dat we veel aandacht aan de natuur geven. Als we met kinderen naar de tuin gaan stimuleren we ze meteen om te rekenen: hoeveel zaadjes moeten hier in de grond? of: hoeveel afstand moet er tussen de verschillende plantjes zitten?

En alles is méér dan rekenen en taal; ons onderwijs gaat over menselijke vorming en over levensbetekenis. Zó maken we tijd voor een korte ademoefening bijvoorbeeld. Je hoort kinderen dan soms even heel diep zuchten, dit is een moment van ontspanning, een moment waarop ze niets hoeven of moeten. Via Aikido-lessen maken ze kennis met oude wijsheden over zelfbeheersing en respect en leren ze, op een motorisch niveau, hoe je van een tegenstander een medestander kunt maken. Dát komt ook weer van pas bij het mediatorschap dat ze op het schoolplein mogen invullen als er sprake is van ruzies en conflicten.

Kinderen komen buiten school in aanraking met allerlei invloeden, fysiek en via (social)media. Dan is er niet altijd sprake van vriendelijkheid, vrede en respect. Veel mensen verzuchten zelfs dat de samenleving er steeds harder en gewelddadiger op wordt. Kunnen jullie daar met je onderwijs wel tegenop?
Soms worden er over onze werkwijze ook wel kritische vragen gesteld, en dat gebeurde in het begin zeker. “Zijn jullie hier geen makke schaapjes aan het creëren?”, hoorden we dan. Wij denken van niet. Laten we niet vergeten dat hier op school óók conflicten zijn en gedragsproblemen. Wij vertrekken hier niet vanuit een ideale werkelijkheid maar vanuit de werkelijkheid zoals die is. Daarom vermijden we de moeilijke of negatieve levenservaringen die kinderen (kunnen) opdoen ook niet.

Als je ze altijd alleen met positieve waarden laat kennismaken heeft dat weinig betekenis. Het is dankzij ‘anti-waarden’ of negatieve waarden dat universele menselijke waarden hun betekenis krijgen. In opdrachten dagen we ze daarom soms bewust uit waarbij er een verschil van mening kan ontstaan dat we uiteraard heel zorgvuldig begeleiden. Maar zó komt er dan een moment waarop ze geconfronteerd worden met moeilijke zaken, met weerbarstigheden.

Dan gaan we samen kijken wat daarachter zit en welke lessen we daaruit kunnen trekken. De cruciale vraag is: ‘hoe ga je om met al de krachten waarmee je in je leven te maken kunt krijgen, dus ook met de negatieve krachten? Wat kun je daar tegenover zetten?’ Voor kinderen wordt het daarmee tastbaar en concreet en ze ervaren dat kiezen voor een bepaalde houding een keuze is. Het is aan ons om waar te maken dat we kinderen daarin goed begeleiden en ondersteunen, zodat ze hier later een antwoord op zullen hebben.

Jullie werkwijze heeft geleid tot een convenant met Hogeschool Windesheim waar nieuwe docenten worden opgeleid. Wat houdt het convenant precies in?
Voor ons is dit een belangrijk en mooi moment. Komend schooljaar zullen twee studenten van Hogeschool Windesheim in onze school hun stage gaan lopen en het is de bedoeling dat dit zo blijft. We hopen hiermee een nieuwe generatie docenten te helpen opleiden die van meet af aan vanuit vredespedagogiek lesgeeft.
Daarbij komt de innerlijke en ethische vorming van de docent zelf -naast het didactisch vakmanschap- expliciet aan bod. Als zij vervolgens de vredeswaarden in het dagelijks onderwijs uitstralen bieden ze onze leerlingen een verdiepende en verrijkte leerervaring. In die zin is onderwijs ook altijd ‘menswording’. Als deze werkwijze op termijn breder gaat doorwerken in het onderwijsveld zou dat natuurlijk helemaal mooi zijn.