Oordelen of oor delen?

Oordelen of oor delen?

Door Wim Verschuren

Niet oordelen, en toch…?

‘Die staat altijd klaar met zijn oordeel. Vreselijk.’
‘Zij is iemand met altijd een weloverwogen oordelen: een wijs mens.’
‘Pas op om daar een oordeel over uit te spreken. Je weet niet wat er allemaal gebeurd is.’
‘Het is vaak nodig om ons oordeel op te schorten.’

Wat wordt bedoeld met de waarschuwing en oproep ‘oordeel niet’? Ik ontkom er niet aan om een oordeel over iets te hebben. Ik kan iets wat ik zwart vind toch niet wit noemen? En zit ik dan fout?

Waarom speelt ‘niet oordelen’ zo’n grote rol in trainingen en cursussen? Het heeft goede papieren. In het evangelie wordt opgeroepen niet te oordelen en in het boeddhisme speelt het niet oordelen een centrale rol.

Er is ook een andere beweging gaande: ieder zijn eigen waarheid en mening. Een gesprek hierover is moeilijk. Luister naar de radio of kijk tv om te zien en te horen hoe er geoordeeld wordt. En houdt een eigen standpunt of mening niet makkelijk een veroordeling in van wie een andere mening is toegedaan?

Wat is de samenhang tussen oordelen en barmhartigheid? De drieslag ‘zien – bewogen worden – in beweging komen’ kan ons verder brengen. Kijken is plat, blijft aan de buitenkant en leidt tot een makkelijk oordeel. Zien probeert de ander te vatten en maakt voorzichtig. Bewogen worden schept verbondenheid met de ander in zijn en haar al dan niet moeilijke situatie en zorgt dat je begrip hebt voor de ander en erdoor bewogen wordt. De oefeningen waarin geleerd wordt te kijken, en van kijken naar zien te gaan en niet snel met een oordeel te komen, helpen om zorgvuldig te zijn in je omgang met anderen, en helpen je om je oordeel op te schorten.

Mogen we echter nog spreken over menselijke universele waarden, zoals het klassieke drietal waarheid – goedheid – schoonheid? En mag of moet je daar geen oordeel over hebben als deze waarden worden geschonden?

Wat helpt is je voorhouden dat je soms moet oordelen, zelfs veroordelen, maar dat dit oordeel gericht is op de handeling of het gedrag van een persoon. En niet op de persoon zelf of om iemand kapot te maken.

Een kostbare vrucht van een leven in barmhartigheid is dat men een mild mens wordt. Ook een mild mens ontkomt niet aan oordelen. Maar zacht, wetend en vattend wat er in de mens is.