Compassie in de verpleegkundige praktijk
Recensie

Compassie in de verpleegkundige praktijk

Door Ineke Nijboer-Majoor

Het boek Compassie in de verpleegkundige praktijk – Een leidend principe voor goede zorg is een proefschrift. Een proefschrift impliceert regelmatig ‘taaie kost’. Maar gelukkig is dat bij dit onderzoekswerk over compassie niet het geval. Sterker nog: het proefschrift verrast door de mooie uitspraken over compassie en is bovendien heel verhelderend. Want wat is compassie eigenlijk precies? Verplegingswetenschapper en docent Margreet van der Cingel gaat op zoek naar de betekenis van het begrip in de bestaande literatuur: wat is er geschreven over compassie? Daarnaast laat zij verpleegkundigen en patiënten aan het woord om te ontdekken wat zij onder compassie verstaan. Ten slotte onderzoekt zij wat de toegevoegde waarde is van compassie in de verpleegzorg voor chronisch zieke ouderen.

Wat betekent compassie, en hoe verhoudt het zich tot begrippen als medeleven, medelijden, leed en barmhartigheid? Onder welke omstandigheden ontstaat compassie? Is een houding van compassie aan te leren en te ontwikkelen? Van der Cingel geeft in haar proefschrift antwoorden op deze vragen. Duidelijk is het, dat compassie troost biedt, al neemt het het leed, de rouw, niet weg. Het is troostend vanwege het contact in de eenzaamheid van het lijden: “Compassie geeft aan dat verlies erg is, het leed daarover zichtbaar mag zijn en dat niemand daarin alleen hoort te zijn”.

 

'Patiënten geven aan dat zij compassie direct herkennen.'

 

Uit het vragenonderzoek van verpleegkundigen en patiënten komt naar voren dat compassie een complex en gelaagd begrip is. De verpleegkundige kan compassie tonen door mee te leven op basis van zeven dimensies: aandacht, luisteren, leed benoemen, betrokkenheid, helpen, aanwezigheid en begrip. Patiënten geven aan dat zij compassie direct herkennen. Zij ervaren dan aandacht voor het verlies, er is sprake van een ontmoeting van mens tot mens, van verbinding en vertrouwen. De patiënt ervaart dat hij wordt gezien en erkend als mens.

Naast de verhoogde patiënttevredenheid die ontstaat door compassie is compassie ook waardevol voor de zorg in ‘economische termen’. De efficiency van de zorg verbetert namelijk ook. Door de ‘van-mens-tot-mens-verbinding’ durven patiënten zich te uiten en door de luisterende, aandachtige houding van de verpleegkundige worden er haalbare zorgdoelen opgesteld waarin de patiënt eigen inbreng heeft. Het zorgcontact komt in samenwerking tot stand en werkt zo beter.

In mijn idee is dit onderzoek over compassie zeer waardevol vanwege de begripsverheldering, de mooie citaten en het pleidooi van de onderzoekster om compassie een meer zichtbare plek te geven in de opleiding en scholing van verpleegkundestudenten. Het is een grote stap naar erkenning van het belang van compassie in de zorg. Een proefschrift ontkomt niet aan een hoop theorie, soms voor de ‘gewone lezer’ wat te uitvoerig, maar voor professionals zal dat geen probleem zijn. Ieder die werkt in de zorg, voelt bij het lezen van dit boek hoe subtiel compassie is, maar ook hoe groot de helende werking ervan is. Of, zoals een verpleegkundige het zo mooi omschrijft: “Ik denk dat compassie een warm gevoel is…. dat het een soort omarm gevoel is”.

Compassie in de verpleegkundige praktijk

Compassie in de verpleegkundige Praktijk
Een leidend principe voor goede zorg

Margreet van der Cingel

ISBN/EAN: 9789059318366
Uitgever: Boom Lemma uitgevers

Bestel hier het boek

Margreet van der Cingel is werkzaam als Hogeschoolhoofddocent en senior onderzoeker Gezondheidswetenschappen bij Hogeschool Windesheim in Zwolle. Zij is verbonden aan het Lectoraat Innoveren in de ouderenzorg.