Ik zing voor het hart zonder gezelschap
Column

Ik zing voor het hart zonder gezelschap

Door Frank Kazenbroot

In het lied Heart With No Compagnion dat Leonard Cohen in 1984 zong op het album Various Positions gaat het over compassie voelen voor mensen die verdrietig en wanhopig zijn. In die jaren had hij al bijna vijftien jaar zenmeditatie beoefend bij de Japanse Boeddhistische leraar Joshu Sasaki Roshi. In het Boeddhisme is compassie een belangrijk onderdeel van de oefening in ontwaken en aandachtig leven. Leonard zingt met mededogen over de kapitein zonder schip, over een moeder zonder kind, over een danseres die niet kan dansen. Zelf staat hij in dit lied aan de andere kant van het lijden. Alsof hij zittend in de lotushouding helemaal stil is geworden en met mededogen kan kijken naar de lijdende medemensen.

Toch beseft hij dat deze verstilde houding kan worden beproefd. Er kunnen dagen komen waarop je beschaamd over jezelf zult staan. En in ellendige nachten kan je gaan twijfelen over je gelofte om met compassie te leven. En tóch doorgaan, zingt Cohen; geef niet op!

Als ik het oeuvre van Leonard Cohen overzie dan is dit een uitzonderlijk lied over het thema compassie. Niet dat de andere liederen van Cohen geen compassie op kunnen roepen, want dat doen ze wel. Door de warme melodieën en de prachtige teksten word je als luisteraar vanzelf in een sfeer van compassie gebracht. Wat aangrijpend is, is dat de meeste teksten van Cohen geboren zijn vanuit een gekwelde en smekende ziel. De grondtoon in het werk van Cohen is: heb mededogen met mij. Ik lijd aan de chaos en de pijn in mijn leven. Ik heb fouten gemaakt en nu vraag ik om vergeving. Mijn ziel gaat door een donkere nacht en ik ben een gebroken man, eenzaam en angstig. Ik zit op de knieën en hef mijn handen omhoog; help mij, red mij. Leonard zong indringend over zijn eigen nood aan compassie.

Het maakt veel uit of jij degene bent die compassie heeft met een mens die in de problemen zit of dat jij degene bent die compassie van een ander nodig heeft omdat je het moeilijk hebt. De neiging van de uitdelende instanties is om van bovenaf en neerbuigend te kijken naar degenen die vanuit hun ellende naar boven reiken. Leonard Cohen brengt ons naar de plekken waar wijzelf lijden aan de brokstukken in ons leven. En vanuit die gedeelde ervaring van eenzaamheid en gebrokenheid kunnen we samen passie voor het leven vieren.

Frank Kazenbroot is auteur van het boek Wees lief voor deze ziel, veertig vensters op Leonard Cohen. Hij volgt de dichter-musicus van zijn geboorte in 1934 tot aan zijn sterven in 2016. In het boek opent Frank Kazenbroot veertig vensters op de spirituele en religieuze kracht van Cohens poëzie.

Frank Kazenbroot was jarenlang kloosterling in de Abdij van Berne. Tegenwoordig is hij geestelijk verzorger in een gevangenis. Hij heeft een passie voor het werk van de Canadese dichter en zanger Leonard Cohen.