De mystiek van open ogen
Column

De mystiek van open ogen

Door Willie Gardien

Dit beeld krast over je ziel. Alles in je schreeuwt ‘nee!’. De winnende World Press Photo van 1998 toont een Algerijnse vrouw die meerdere naasten verloor bij een aanval van islamisten. Ze wordt getroost door een familielid in een ziekenhuis in Algiers. Bij het zien van dit soort foto’s verzet heel je wezen zich tegen hetgeen er gebeurt. Dit deugt niet! Dit mag niet! Theoloog Edward Schillebeeckx noemde dit een negatieve contrastervaring.

Karen Armstrong moedigt ons aan om zogenaamde Spots of Sorrow in te richten. Toon bewust beelden van het lijden dat we elkaar aandoen. Maak de mens zichtbaar, ontdaan van alle franje, gehavend, lijdend. Zie hier – de mens.


World Press Photo 1998 door fotograaf Hocine Zaourar

Liever zien we het lijden niet en kijken we weg. Door ons hart en onze ogen te sluiten doen we alsof het er niet is. Toch staan er indringende beelden op ons netvlies gebrand: het Vietnamese meisje verbrand door de napalmbommen, het Syrische jongetje aangespoeld op een Turks strand, de intens bedroefde ouders over hun kind dat is omgekomen bij een aanslag. Al die pijn, al dat lijden. Het is niet om aan te zien.

En toch ... Het gaat er juist om met moed en mededogen te kijken, te blijven kijken. Noem het de mystiek van open ogen; je laten raken door je niet af te wenden van beelden die schrijnen, krassen en afstoten. Paradoxaal genoeg kunnen deze foto’s onthullen wat wél deugt. Ze sporen ons aan om daar ‘ja!’ tegen te zeggen. We hebben Spots of Sorrow nodig om ons hieraan te herinneren.

Kijk eens aandachtig naar de foto van de Algerijnse fotograaf Hocine. Komt er iets bij je op waar je ‘ja!’ tegen wilt zeggen.