Maarten van der Weijden: Accepteren van pech is heel bevrijdend
Interview

Maarten van der Weijden: Accepteren van pech is heel bevrijdend

Door Henk-Jan Hoefman

Topsporter Maarten van der Weijden werd in 2001 getroffen door acute lymfatische leukemie. Na zware chemokuren en een stamceltransplantatie genas hij. Later werd hij wereldkampioen op de 25 kilometer openwaterzwemmen en in 2008 won hij olympisch goud op de 10 kilometer in Beijing. Zijn levensverhaal is bijzonder. Maarten laat zien dat lijden niet altijd om strijden vraagt.

Zijn bijzondere sportprestaties, maar vooral het feit dat hij kanker overleefde, leverde Maarten in de media een heldenstatus op. De toonzetting in de media weerspiegelt het maatschappelijk ideaalbeeld dat je vecht tegen het lijden dat je overkomt. In deze maakbaarheidscultus zijn sporthelden als Maarten die een ernstige ziekte overwinnen ware iconen. In de Telegraaf lezen we: ‘Grote opofferingen lijken niet meer te bestaan in zijn leven sinds hij de vaak ongelijke strijd op leven en dood tot een goed einde wist te brengen. Nadat op 12 maart 2001 de diagnose leukemie werd gesteld, kwam de vechter in Van der Weijden boven.’

Maarten zegt: ‘Ik was een luie patiënt en ben niet gaan strijden tegen de kanker. Na de diagnose ben ik in het ziekenhuisbed gaan liggen en heb de behandeling ondergaan. Ziek is ziek. Ik deed niets. Soms vroeg ik aan de verpleegkundige of ik me een dag niet hoefde te wassen en als de bewegingsdeskundige langskwam dook ik onder de dekens.’

 

'Door mijn lot te accepteren hoefde ik mezelf in het ziekenhuis niet constant te pijnigen met de vraag waarom overkomt mij dit?’

 

Wielrenner Lance Armstrong was meer de heroïsche vechtersbaas die tot de verbeelding sprak. Ook hij genas van kanker. Tijdens zijn ziekenhuisopname rende hij met de infuuspaal in zijn hand van de ene naar de andere kant van het ziekenhuis. Op wilskracht. Hij wilde laten zien dat de geest sterker is dan het lichaam. Na zijn genezing won hij nog verschillende malen de Tour de France. Toen bleek dat hij doping had gebruikt viel hij van zijn voetstuk en wij vielen een beetje van ons maakbaarheidsgeloof.

Maarten wil laten zien dat positief denken en vechten geen antistoff en zijn tegen al het lijden. ‘Het maatschappelijke mantra ‘vecht, want dan komt het wel goed’ creëert een verwachting die vaak niet uitkomt. Dat schept veel verdriet en teleurstelling. Toch willen we graag geloven dat we onze gezondheid, ons geluk zelf in de hand hebben. We willen niet graag onder ogen zien dat we soms domweg pech hebben. Door mijn lot te accepteren hoefde ik mezelf in het ziekenhuis niet constant te pijnigen met de vraag waarom overkomt mij dit?’

 

‘Lijden laat zich zelden verklaren vanuit het eigen schuld dikke bult-principe.’

 

Maarten kocht ooit een boekje van de Dalai Lama, waarin te lezen stond: Neem het leven zoals het komt. Voor Maarten is acceptatie een belangrijk levensmotto geworden, maar hij wil niet zeggen dat vechtlust geen positief effect kan hebben op ons leven. Het heilige geloof dat lijden om strijden vraagt levert in zijn ogen echter wel onbarmhartige situaties op. ‘Mijn ziekenhuismaatjes deden aan fitness om zo sterk mogelijk de volgende kuur in te gaan. Zij hebben er alles aan gedaan om beter te worden, zij hebben gevochten, maar geen van hen heeft het gehaald. Als mensen beweren dat ik door mijn toedoen de strijd tegen kanker gewonnen heb, dan zouden mijn overleden ziekhuismaatjes niet genoeg hun best hebben gedaan. Die gedachte vind ik heel erg wrang. Lijden laat zich zelden verklaren vanuit het ‘eigen schuld, dikke bult’-principe. Veel mensen hebben domweg pech en ik had enorm veel geluk.’

De lessen van het lijden zijn aan Maarten niet voorbijgegaan en hij wil zijn levenservaring graag delen. ‘Voor mijn ziekte was ik het schuchtere, bijna mensenschuwe jongetje, niet heel erg geïnteresseerd in anderen. Ik heb van mensen leren houden door de mooie ontmoetingen in het ziekenhuis. Ik wil anderen inspireren om voor zichzelf helder te krijgen wat zij echt willen in het leven. Wat is jouw doel in het leven en wat moet daarvoor doen of laten? Leef jouw leven! Verwacht van mij geen peptalk. Positivistische inspiratiepraatjes zijn het makkelijkste, maar niet de eerlijkste. Ik zeg niet dat het goed komt, maar wil je wel uitdagen om door te gaan. Stap voor stap. Zo won ik goud. Niet als held, maar als Maarten.’

Maarten van der Weijden

Maarten schreef over zijn ziekte en genezing in het boek Beter dat in 2010 verscheen bij Ambo | Anthos.

Maarten van der Weijden deelt zijn levenservaring door het geven van presentaties. Komend theaterseizoen toert hij door Nederland met een eigen voorstelling. Bekijk hier alle speeldata