Kunst

Met de moed van een ontdekkingsreiziger

Kunstenaar: Hapé Smeele

We leven hier in Nederland in een cultuur waarin we zelden onze vergankelijkheid en de dood recht in het gezicht zien. We schrikken meestal terug als we ermee geconfronteerd worden hoe fragiel onze vermeende controle over ons leven is.

We menen vaak dat een permanent gelukkig leven het echte leven zou zijn. Bij ‘gelukkig’ denken we dan vooral aan onafhankelijk, gezond, succesvol en een goed stel hersens. Dat gezond en succesvol zijn, heet in onze cultuur ook wel ‘vol in het leven staan’. En dat is eigenlijk vreemd. Want dat is slechts de helft. Bij de dag hoort de nacht. Zo horen er ook allerlei beperkingen naast al die verlangens.

Niemand wil graag dement worden, maar als zoiets ongewenst gebeurt, is het leven dan zonder kwaliteit? Het is zeker niet mijn bedoeling beperkingen en verdriet te romantiseren. Toch is het leven tussen die tegenstellingen verbonden aan het leven als mens. Het contrast tussen die twee geeft ook de diepte aan je leven.

Dementie is een mysterie. Een overgangsstadium naar de dood, maar zeker niet automatisch een weg van lijden. In de oudste mythische verhalen stellen mensen zich al de vraag hoe zij moeten omgaan met hun lot en sterfelijkheid.

We moeten onze uiterste best doen om pijn, verdriet en leed te voorkomen. Maar als iemand ziek wordt, bijvoorbeeld dement, zouden we hem moeten steunen in zijn zoeken naar een eigen antwoord daarop. We zouden mensen kunnen bemoedigen het onbekende binnen te gaan en niet krampachtig vast te houden aan het oude, het bekende. Hen helpen de kracht in zichzelf te vinden die nodig is om met de moed van een ontdekkingsreiziger het leven tegemoet te treden.

Met de foto’s heb ik geprobeerd een beeld te geven van hoe de acht mensen die ik jarenlang mocht volgen, hun leven ervoeren. Zeker, soms was er grote pijn en angst. Maar als je goed kijkt, zie je ook veel genegenheid, humor en liefde. En nog belangrijker: ieder had zijn of haar heel eigen antwoord op de dementie en de naderende dood. Daarom hoop ik dat deze serie met aandacht en zonder enige vooringenomenheid wordt bekeken. Het is een geschenk van deze acht mensen dat zij zich tonen in hun meest tere momenten.

Hapé Smeele

Kwaliteit van leven

Hapé Smeele

Hapé Smeele (1962) is fotograaf en uitgever. Hij begon ruim dertig jaar geleden met portretfotografie voor tijdschriften en ontwerpburo’s. Na een paar jaar legde hij zich toe op eigen projecten, in veelal politiek-sociale fotodocumentaires. Zijn jarenlange project over ‘kwaliteit van leven’ resulteerde in een tweetal boeken en tentoonstellingen. ‘Een andere werkelijkheid’ en ‘Met de moed van een ontdekkingsreiziger’ werden beiden bekroond.
Op zoek naar nieuwe wegen, verlegt hij regelmatig zijn werkterrein. Van portretfotografie naar documentair werk, naar stillevens en landschapsfotografie. Maar ook van een politieke invalshoek, naar een meer religieuze en poëtische kijk op het leven. Met zijn uitgeverij Nachtwind richt hij zich vooral op mystiek en kunst.
.
Kijk voor meer informatie op www.hapesmeele.nl

Wat raakt jou in de foto's van Hapé?