Kunst

Compassie in beeld

Samensteller: Theo Scholten

Het gaat om het selecteren van tien beelden uit de collectie van het museum Beelden aan Zee die naar uw mening uiting geven aan compassie.’ Zo luidde het verzoek aan mij. Compassie is een begrip dat mij erg aanspreekt. Als polarisatie en agressiviteit in de samenleving een sterke rol spelen, is aandacht voor de deugd van compassie haast een natuurlijke reactie. Er zijn zoveel mensen die ons mede-leven en mede-lijden vragen. Dichtbij: eenzamen, zieken, gevangenen en ver weg: de talloos vele armen in de wereld, de slachtoffers van oorlog en vervolging. Meestal is er sprake van compassie met mensen, hoewel het dier oprukt in de emotionele beleving.

De aanblik van mensen, live of via foto’s, blijkt in onze tijd compassie op te kunnen roepen. Denk maar aan het succes van sommige televisiecampagnes. Die toevoeging ‘in onze tijd’ relativeert mijn opmerking, maar is niet toevallig gemaakt. Het is opmerkelijk hoe verschillend in de loop der eeuwen de emotionele reacties zijn bij bijvoorbeeld de aanblik van mismaakte mensen. Eeuwenlang waren ze op de kermis of als hofnar vooral een bron van vermaak.

Als je de vraag stelt welk kunstwerk compassie in je oproept, blijkt het antwoord sterk persoonlijk bepaald. Afkomst, opvoeding, ervaringen, karakter – dat alles speelt een rol. En voor ieder is dat complex van invloeden weer anders samengesteld. Dat merkte ik toen ik over deze vraag met mijn vrouw sprak. Wij hebben alle beelden in onze verzameling samen gekocht. En toch bleek onze reactie op de nu gestelde vraag verschillend. De vraag werd mij gesteld – dus de toelichting bij de gekozen beelden in dit kunstkatern is dan ook een weergave van mijn persoonlijke visie.

Van alle tijden

Theo Scholten

De verzameling van het museum Beelden aan Zee heeft de mens als middelpunt. De mens was het hoofdthema van de beeldhouwkunst in alle tijden en culturen. Het bijzondere van onze tijd is dat er beelden worden gemaakt in vele vormen, stijlen, uitdrukkingswijzen. Er is abstracte kunst, figuratieve kunst, omgevingskunst, minimal art, et cetera.

In het museum zijn mensbeelden te vinden van nu, gemaakt door kunstenaars van onze tijd. Er is dikwijls werk gekocht van jonge kunstenaars en er is gekocht over de hele wereld: van Engeland tot Japan, van Noorwegen tot Australië. De stijlen lopen sterk uiteen, evenals de gebruikte materialen. Oude materialen: brons, keramiek, steen, hout. Maar ook voor de beeldhouwkunst nieuwe materialen: ijzer, roestvast staal, blik, touw en kunststof.

Het museum Beelden aan Zee ligt aan de Boulevard in Scheveningen. In 1826 bouwde koning Willem I op deze plek een paviljoen, waar zijn wat zwakke echtgenote, koningin Wilhelmina, rust en frisse lucht zou vinden. Rondom dit paviljoen ligt nu het museum, dat door architect Wim Quist is ontworpen. De bewoners en bezoekers van Scheveningen kunnen hier voor even het vertier van de Boulevard ruilen voor stilte en rustige aandacht.

Theo Scholten stichtte, samen met zijn vrouw, het museum Beelden aan Zee. Hij was werkzaam in het bedrijfsleven en in het wetenschappelijk onderwijs. Hij vervulde besturende en toezichthoudende functies in deze sectoren en in de kunstwereld. Hij is in het voorjaar van 2005 overleden.

Wat raakt jou in deze beelden van barmhartigheid?