BOEK

Compassie en leegte

Recensent: Frits Koster

Bhikkhu Anālayo is geboren in Duitsland en is sinds 1995 ingetreden als boeddhistisch monnik. Hij heeft filosofie gestudeerd aan de universiteit van Peradeniya in Sri Lanka en is in boeddhistische kringen vooral bekend geworden door zijn gedetailleerde en zorgvuldige tekstanalyse van het Satipatthāna-sutta. Dit is een belangrijke lering in het oudere boeddhisme, waarin de vier grondslagen van opmerkzaamheid of mindfulness worden verwoord.

Dit eerste boek, dat door uitgeverij Asoka in het Nederlands is gepubliceerd in 2012, wordt wel beschouwd als een hedendaagse klassieker voor mensen die zich meer willen verdiepen in de beoefening van mindfulness-meditatie. Voor mijzelf is dit een heel belangrijk boek geweest, omdat het op een zeer heldere en niet dogmatische manier verschillende invalshoeken beschrijft en inzichtelijk maakt. Het heeft mij enorm geholpen in de eigen beoefening en in het begeleiden van meditatie.

Een zelfde helderheid heb ik mogen proeven in het nieuwe academische werk van Bhikkhu Anālayo: Compassie en leegte – het vroegboeddhistische pad van meditatie. In dit mijns inziens uitstekend in het Nederlands vertaalde werk verwijst de 17e Karmapa, een belangrijke Tibetaans boeddhistische leraar, in zijn voorwoord kort naar een bekende metafoor in het boeddhisme: ‘als dat een vogel twee vleugels nodig heeft om te kunnen vliegen, zo hebben we in het beoefenen van de leer van de Boeddha twee vleugels nodig, namelijk die van compassie en die van wijsheid’.

Deze twee belangrijke thema’s komen ruim aan bod in dit nieuwe werk van Bhikkhu Anālayo. Allereerst wordt compassie (karunā) in samenhang met drie andere heilzame kwaliteiten of ‘hemelse verblijfsoorden’ (brahmavihāra’s) beschreven, namelijk welwillendheid of hartelijkheid (mettā), meelevende vreugde (muditā), en gelijkmoedigheid (upekkhā). Vervolgens analyseert de auteur aspecten van wijsheid en dan met name het begrip van leegte. Ik was benieuwd hoe hij deze twee grote thema’s in de boeddhistische filosofie zou weten te verbinden. Ik merkte dat dit op een vloeiende manier gebeurde, wat mijns inziens blijk geeft van de diepere kennis die Anālayo heeft ontwikkeld in de studie van het boeddhisme en de beoefening van meditatie.

Net als zijn eerdere boeken is Compassie en leegte goed gedocumenteerd en in die zin academisch verantwoord. Toch merkte ik dat het lezen niet zwaar of vermoeiend was, onder andere omdat er rijkelijk aandacht wordt besteed aan hoe je al de bovengenoemde kwaliteiten kunt ontwikkelen, juist ook in het gewone dagelijkse leven. Ik kan het boek dan ook aan een ieder aanraden die geïnteresseerd is in de beoefening en in de diepere psychologie van het boeddhisme.

Frits Koster is meditatiebegeleider, auteur, mindfulness- en compassietrainer (www.fritskoster.nl)

Compassie en leegte

Compassie en leegte; het vroegboeddhistische pad van meditatie

Auteur: Bhikkhu Anālayo
Uitgeverij: Asoka

ISBN: 9789056703837

Prijs: € 24,95

Het boek is te bestellen bij Berneboek, zie de bestelknop hieronder.

Bhikkhu Anālayo is geboren in Duitsland en sinds 1995 ingetreden als boeddhistische monnik. Hij heeft filosofie gestudeerd aan de universiteit van Peradeniya in Sri Lanka. Hij is in boeddhistische kringen vooral zeer bekend geworden door zijn gedetailleerde en zorgvuldige tekstanalyse van het Satipatthāna-sutta.